The Rose - Part 3
Róża - Część 3
Zapraszam na ostatnią część opowieści o róży. Tym razem przyglądać się będziemy jej symbolice od średniowiecza po współczesność.
W średniowiecznej Europie, zdominowanej przez chrześcijaństwo, następuje wyraźny przełom w symbolice róży. Biała róża staje się kwiatem Maryi i symbolem czystości oraz niewinności, natomiast czerwona róża wiązana jest z Chrystusem i oznacza Jego cierpienie oraz miłość Bożą.
W tym czasie Maryję zaczęto nazywać Rosa Mystica – Mistyczną Różą, a modlitwa maryjna została nazwana rosarium, czyli różańcem – wyobrażającym duchowe ofiarowanie Maryi wieńców z róż.
W średniowieczu ważny był także motyw zamkniętego ogrodu, często różanego. Taki ogród, również nazywany rosarium, był miejscem spotkania z pięknem i tajemnicą, obrazem duszy oraz przestrzenią kontemplacji. Wielkie rozety w gotyckich katedrach również nawiązują do symboliki róży – światła, harmonii i boskiego porządku. Natomiast u Dantego w Boskiej Komedii — śnieżnobiała róża jest symbolem raju, której niezliczone płatki symbolizują zbawione dusze, które skupiają się wokół centrum symbolizującego Bożą miłość.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że w islamie róża również pełniła niezwykle ważną rolę symboliczną, rozwiniętą przede wszystkim w tradycji sufickiej. W poezji osmańskiej zaczęła oznaczać samego Proroka Mahometa. Według jednej z mistycznych tradycji róża miała wyrosnąć z kropli jego potu podczas Nocnej Podróży. Nie jest to przekaz koraniczny, lecz późniejsza symbolika suficka, która nadała róży niemal święty charakter. Dlatego w sztuce islamskiej często spotyka się róże tam, gdzie w tradycji chrześcijańskiej pojawia się aureola.
W kolejnych epokach róża przestaje być jednym, jednoznacznym symbolem. Zaczyna żyć wieloma życiami naraz — w sztuce, nauce, poezji i codzienności. Każda epoka dopisuje do niej własne znaczenia, ale sam symbol pozostaje niezwykle żywy.
U samego Szekspira motyw róży pojawia się w sztukach i sonetach ponad siedemdziesiąt razy. Róża staje się u niego znakiem miłości, przemijania i piękna. Z tego symbolu korzysta także William Blacke, John Keats, Rener maria Rilke czy Sylvia Plath. Pisal o roży rowniez Konstanty ildefons Galczynski.
(...) Za Dzikiej Róży zapachem idź
na zawsze upojony wśród dróg -
będzie cię wiódł jak czarodziejski flet
i będziesz szedł, i będziesz szedł
aż zobaczysz furtkę i próg. (...)
W sztuce nowożytnej roża pojawia się także w malarstwie – wystarczy wspomnieć o portretach Madame de Pompadour, bogato zdobionych motywami róż, czy o martwych naturach i pejzażach, w których kwiat ten staje się centralnym elementem kompozycji.
Vincent van Gogh, obok słoneczników, malował także białe róże. William Morris i Charles Rennie Mackintosh wprowadzali motyw róży do sztuki użytkowej – pojawiał się on na tapetach, tkaninach i witrażach. W stylu Art Nouveau i Art Deco róża staje się królową ornamentu.
We współczesności róża pozostaje przede wszystkim symbolem miłości, choć jej znaczenia rozróżnia się także według kolorów: czerwona oznacza miłość i namiętność, biała – niewinność, różowa – wdzięczność i podziw, żółta dawniej kojarzona z zazdrością, dziś częściej z przyjaźnią, a ciemnoczerwona – głębokie uczucie i oddanie.
Jak widać od symboliki róży i jej wykorzystania w kulturze, religii i sztuce, tak jak od jej zapachu może zakręcić się w głowie. To na koniec jeszcze tylko jedna refleksja.
W Anglii istnieje zwyczaj nadawania nazw domom — można spotkać dom "Pod Lipą", "Kasztanowy Dom" i inne. Po tej serii postów o róży myślę, że do naszego domu z rożanym ogrodem zamówię czarną łupkową tabliczkę z napisem "Sub Rosa" – "pod różą". Byłoby to piękne i tajemnicze zaproszenie do miejsca, w którym co roku w maju i czerwcu odbywa się prawdziwe święto róż.
To tyle na dzisiaj.
A teraz znikam na jakiś czas. Dobrego lata!
K.
I zapraszam tam ----> Przypominam tam moje starsze prace. Szczegolnie na fb.
fb: @between.words.2025
in: @kasia_m.baranowska
The Rose - Part 3
Welcome to the final part of this journey through the symbolism of the rose. This time, we will follow its story from the Middle Ages to the present day.
In medieval Europe, shaped by Christianity, the symbolism of the rose underwent a profound transformation. The white rose became the flower of the Virgin Mary, representing purity and innocence, while the red rose came to symbolize Christ, His suffering, and divine love.
It was during this period that Mary came to be known as Rosa Mystica—the Mystical Rose—and the Marian prayer became known as the rosarium, or the rosary, evoking the spiritual offering of garlands of roses to the Virgin.
The Middle Ages also cherished the image of the enclosed garden, often a rose garden. Such a garden, likewise called a rosarium, was a place where beauty and mystery met—a symbol of the soul and a space for contemplation. The great rose windows of Gothic cathedrals also draw upon the symbolism of the rose, representing light, harmony, and divine order. In Dante's Divine Comedy, meanwhile, the dazzling white Celestial Rose is the image of Paradise itself, its countless petals symbolising the blessed souls gathered around the centre, which represents the love of God.
It is also worth remembering that the rose held an equally important symbolic place in Islam, particularly within the Sufi tradition. In Ottoman poetry, it came to represent the Prophet Muhammad himself. According to one mystical tradition, the rose sprang from a drop of his perspiration during the Night Journey. This story does not appear in the Qur'an but belongs to later Sufi symbolism, which endowed the rose with an almost sacred character. This is why Islamic art often features roses where Christian art would traditionally depict a halo.
As the centuries passed, the rose ceased to be a single, fixed symbol. Instead, it began to live many lives at once—in art, science, poetry, and everyday life. Each era added new layers of meaning, yet the symbol itself remained remarkably alive.
Shakespeare alone refers to the rose more than seventy times throughout his plays and sonnets. For him, it became an emblem of love, beauty, and the passing of time. The symbol was later embraced by William Blake, John Keats, Rainer Maria Rilke, Sylvia Plath, and, in Polish literature, Konstanty Ildefons Gałczyński.
(...) Follow the fragrance of the Wild Rose,
forever enchanted upon the roads—
it will lead you like a magic flute,
and you will keep walking, and keep walking,
until you reach a little gate and a threshold. (...)
In later centuries, the rose also flourished in painting. One need only think of the portraits of Madame de Pompadour, richly adorned with roses, or of the many still lifes and landscapes in which the flower became the very heart of the composition.
Alongside his famous sunflowers, Vincent van Gogh also painted white roses. William Morris and Charles Rennie Mackintosh introduced the rose into the decorative arts, where it appeared on wallpapers, textiles, stained glass, and furniture. During the Art Nouveau and Art Deco periods, the rose truly became the queen of ornament.
Today, the rose remains above all a symbol of love, although its meanings are also distinguished by colour. A red rose speaks of love and passion, a white rose of innocence, a pink rose of gratitude and admiration, a yellow rose—once associated with jealousy but now more often with friendship—and a deep crimson rose of profound love and devotion.
As you can see, the symbolism of the rose and its presence throughout culture, religion, and art can be just as intoxicating as its fragrance. Before I finish, let me leave you with one final thought.
In England, it is customary to give houses names. You may come across homes called The Lime Tree, Chestnut House, or countless others. After writing this series on the rose, I have decided that our own house, with its rose garden, deserves a black slate sign bearing the words Sub Rosa—"under the rose." It would be a beautiful and quietly mysterious invitation to a place where, every May and June, the roses hold their own annual celebration.
That is all for today.
And now, I'll disappear for a little while.
Have a wonderful summer!
K.
You will find me there too ----> I post my older works there, especially on Facebook .
fb: @between.words.2025
in: @kasia_m.baranowska
The gramophone is playing "Rose" by Anita Lipnicka and John Porter