A Letter About Father Tischner’s Truths

21/11/2026
Ink Drawing
Ink Drawing


List o prawdach ks.Tischnera

"Pomimo tragedii i dramatu całe to życie dobre jest".
ks. Józef Tischner

Ksiądz Józef Tischner i słowa, które po sobie pozostawił, są dla mnie prawdziwym drogowskazem, kompasem, który nieraz pomagał mi zdecydować, w którą stronę pójść.

Był taki czas, kiedy zaczytywałam się w książkach o Tischnerze i jego filozofii, słuchałam w radiowej Dwójce wszystkich możliwych audycji mu poświęconych. A dziś na moim nocnym stoliku leży książka Rok z Tischnerem, opracowana przez Wojciecha Bonowicza.

Dlatego z wielką przyjemnością wysłuchałam cyklu audycji Michała Nowaka zatytułowanego Wszystkie prawdy Tischnera, którego gośćmi byli Wojciech Bonowicz, prof. Zbigniew Staworski i dr Stefan Szary.

Filozofia księdza Tischnera skupia się przede wszystkim wokół człowieka i wartości, które nadają sens ludzkiemu życiu — miłości, wolności, nadziei i prawdy. Ważny jest również czas, w którym człowiek żyje, ponieważ w pewnym sensie kształtuje jego doświadczenia i wpływa na wybory, przed którymi stawia go los. Jednak niezależnie od czasów człowiek zawsze uczestniczy w dramacie rozgrywającym się pomiędzy dobrem a złem.

I pomimo tego dramatu, pomimo tragicznej ludzkiej historii, w którą wpisane są zło i przemoc, Tischner wierzy w człowieka. Mówi: "Człowiek jest drzewem, które czuje w sobie dobro i nie chce złych owoców rodzić". Dostrzega w nim to, co najważniejsze — dobrą wolę, czyli wolę czynienia dobra.

W audycji padło pytanie: czym zatem jest dobro?

W duchu myśli filozofa odpowiedziano, że dobro jest tym, co warte ocalenia, a zło tym, co zagraża temu, co pragniemy ocalić. Dobro wiąże się zatem z gotowością do ofiary. Człowiek zaś jest do niej zdolny, ponieważ jest istotą, która żyje nadzieją.

Nadzieja zajmowała w filozofii księdza Tischnera miejsce szczególne. Uważał, że człowiek potrafi pokonać bardzo wiele właśnie dzięki nadziei, która otwiera przed nim perspektywę dobra. A horyzont nadziei jest zarazem horyzontem wspólnoty, obecności kogoś drugiego, a może nawet Drugiego. Bo dobro jednoczy, a zło dzieli.

W audycji podkreślono jednak, że nadzieja powinna być zakorzeniona w dobrym rozpoznaniu rzeczywistości. Nie ma bowiem nic bardziej tragicznego niż życie złudną nadzieją. Dlatego powinniśmy nieustannie zadawać sobie pytania: czy to prawdziwa nadzieja? Czy to rzeczywiście dobro?

Kolejną niezwykle ważną wartością w filozofii Tischnera jest wolność. Dla niego czynienie dobra, nawet tego najdrobniejszego, codziennego, powinno odbywać się w duchu wolności. Trzeba mieć wolną, dobrą wolę, aby móc coś z siebie ofiarować. Wolność jest bowiem sposobem istnienia dobra.

Goście Michała Nowaka podkreślali również, że w wolności ważne jest, aby wiedzieć, po co i dla kogo się z niej korzysta. Że prawdziwa wolność wymaga odwagi i mądrości.

W filozofii Tischnera było także miejsce na zachwyt. Zachęcał nas, za przykładem antycznych Greków, dla których życie było pieśnią, abyśmy wyśpiewali swoje życie najpiękniej, jak potrafimy, inspirując tym samym innych. Bo takie wartości jak wolność, nadzieja, dobro i miłość najskuteczniej rozprzestrzeniają się przez przykład. Są zaraźliwe.

Dla mnie jedną z najważniejszych nauk Tischnera pozostaje przekonanie, że od każdej prawdy, jakakolwiek by ona była, ważniejszy jest człowiek i jego dobro.

A na koniec przywołam jeszcze słowa Tischnera — filozofa i kapłana, który nauczał, że Bóg mówi do nas proste słowa:

"No bądź".

I bądźmy zatem najpiękniej, jak potrafimy. Bo przecież "pomimo tragedii i dramatu całe to życie dobre jest".

To do następnego razu!

K.

pssst...

A na rysunku — luźne wspomnienie jednej z moich studenckich wypraw, kiedy to spędziliśmy całe popołudnie pod kwitnącym drzewem, pisząc listy, naklejając znaczki i zaklejając grube koperty. Mam nadzieję, że przyniesie Wam trochę radości.

I zapraszam tam ----> Przypominam tam moje starsze prace. Szczegolnie na fb.

fb: @between.words.2025 (konto to zostanie zamkniete 14.12.2026)

fb: @blogbetweenwords (nowe publiczne konto)

in: @kasia_m.baranowska 


A Letter About Father Tischner's Truths 

"Despite all the tragedy and drama, life is good."
Józef Tischner

Father Józef Tischner and the words he left behind have always been a true guide for me, a compass that has helped me, more than once, decide which direction to take.

There was a time when I immersed myself in books about Tischner and his philosophy, listening to every radio programme devoted to him that I could find on Polish Radio Two. And today, on my bedside table, lies A Year with Tischner, a book compiled by Wojciech Bonowicz.

So it was with great pleasure that I listened to Michał Nowak's  series of radio programmes, All the Truths of Tischner, featuring Wojciech Bonowicz, Professor Zbigniew Staworski and Dr Stefan Szary.

Father Tischner's philosophy centres above all on the human being and the values that give meaning to human life — love, freedom, hope and truth. The times in which we live are also important, as they shape our experiences and influence the choices that fate places before us. Yet regardless of the age we live in, we are always participants in a drama unfolding between good and evil.

And despite this drama, despite the tragic history of humanity, marked by evil and violence, Tischner believes in the human being. He says: "Man is a tree that senses goodness within itself and does not wish to bear evil fruit." He recognises in us what matters most — goodwill, the will to do good.

During the programme, a question was asked: what, then, is goodness?

In the spirit of Tischner's philosophy, the answer was that goodness is what is worth saving, while evil is what threatens that which we wish to preserve. Goodness is therefore bound to a willingness to make sacrifices. And human beings are capable of such sacrifice because we are creatures who live by hope.

Hope occupied a particularly important place in Father Tischner's philosophy. He believed that human beings can overcome a great deal through hope, which opens before them the possibility of goodness. And the horizon of hope is also the horizon of community, of the presence of another person, perhaps even the Other. For goodness unites, while evil divides.

The programme also emphasised, however, that hope must be rooted in a clear understanding of reality. There is perhaps nothing more tragic than living on false hope. That is why we should continually ask ourselves: is this genuine hope? Is this truly good?

Another essential value in Tischner's philosophy is freedom. For him, doing good, even in the smallest, most ordinary acts of everyday life, should come from a place of freedom. We must possess a free and willing heart if we are to offer something of ourselves. Freedom, after all, is the very way in which goodness exists.

Michał Nowak's guests also emphasised that freedom requires us to understand why we exercise it and for whose sake. True freedom demands both courage and wisdom.

There was also room for wonder in Tischner's philosophy. Following the example of the ancient Greeks, for whom life was a song, he encouraged us to sing our own lives as beautifully as we can, inspiring others along the way. For values such as freedom, hope, goodness and love spread most effectively through example. They are contagious.

For me, one of Tischner's most important teachings remains the conviction that more important than any truth, whatever that truth may be, is the human being and their wellbeing.

And finally, I would like to recall the words of Tischner — philosopher and priest — who taught that God speaks to us in the simplest of words:

"Just be."

So let us be, as beautifully as we can. Because, after all, "despite all the tragedy and drama, life is good."

Until next time!

K.

Pssst...

And in the drawing — a fond memory of one of my travels as a student, when we spent an entire afternoon beneath a blossoming tree, writing letters, sticking on stamps and sealing thick envelopes. I hope it brings you a little joy.


You will find me there too ----> I post my older works there, especially on Facebook .

fb: @between.words.2025 (this account will be closed soon)

fb: @blogbetweenwords (my new public account)

in: @kasia_m.baranowska 

Gramophon plays Abel Korzeniowski - Six Hours

Share