Jednym z moich ostatnich zasłuchań był podcast o latarniach morskich "The Last Sweeping Beams", przygotowany przez Helen Mort dla BBC. Ta opowieść stała się inspiracją do dzisiejszego wpisu.

Żyjemy w czasach, w których działające latarnie morskie są w pełni zautomatyzowane, a dawne mieszkania latarników — w Anglii i na świecie — ustępują miejsca kawiarniom i kafejkom. Zmienia się jednak coś więcej: długie, obrotowe światło latarni zastępowane jest dziś pulsującym światłem LED.

Dla marynarzy podobno nie ma większej różnicy — pulsujące światło, zasilane w dzień energią słoneczną, jest równie skuteczne, a przy tym bardziej wydajne i ekologiczne. Dla mieszkańców żyjących w pobliżu latarni ta zmiana jest jednak odczuwalna. Mówi się, że latarnie tracą przez to swoją romantyczność, swój czar — podobnie jak wioski i miasteczka, które niegdyś omiatał nocą długi snop światła.

W opowieści Helen Mort pojawia się myśl, że latarnicy — wraz ze swoim światłem — byli bijącym sercem latarni, czuwającym podczas sztormów nad zagubionymi statkami i ich załogami. Te serca zostały latarniom wydarte.

Latarnie od zawsze inspirowały artystów — szczególnie pisarzy i poetów — którzy widzieli w nich obiekty niemal magiczne, zdolne przenosić w inne wymiary.

Uśmiecham się, bo sama napisałam kiedyś bajkę, w której światło latarni przenosiło bohaterów hen, poza horyzont. Latarnie są też piękną metaforą przewodnika — tego, który wskazuje drogę i chroni przed katastrofą. Takimi latarniami bywają dla mnie książki. A jednym z ostatnio odkrytych "pisarzy-latarników" jest bez wątpienia Béla Hamvas.

Jeszcze jedną ważną latarnią jest dla mnie podcast "K3. O dobrym życiu" Dariusza Bugalskiego — jego treści pomogły mi przetrwać moje prywatne sztormy. Polecam ten podkast gorąco każdemu, kto jeszcze go nie zna.

Tak — latarnia, latarnik, długi snop światła uwodzą bogactwem znaczeń, zarówno tych rzeczywistych, jak i wyobrażonych. W podcaście BBC czytane były poruszające wiersze o latarniach i latarnikach.

I choć wiem, że latarnie powstały przede wszystkim dla ludzi morza — i to jest ich podstawowy cel — nie potrafię powstrzymać się od pytania: czy pulsujące, LED-owe światło wystarczy, by inspirować kolejne pokolenia artystów? Czy zachowa w sobie moc przenoszenia literackich bohaterów w inne wymiary?

Piotr słusznie zauważył, że jeśli takie światło odpowiednio się zaprojektuje — pozwalając mu się rozżarzyć i powoli wygasnąć — może ono również mieć swój urok. Ja jednak korzystam — być może — z jednej z ostatnich okazji i rysuję latarnię z jej długim snopem światła, które pamięta bijące serca latarników.

Dzielę się, jak zawsze, grafiką — i, ponieważ Święta Wielkanocne tuż-tuż, życzę Wam dobrych, ciepłych Świąt.

K

psst...

Jest jeszcze jedna latarnia, która na emigracji jest dla mnie niezwykle ważna — biało-czerwona — polskojęzyczne radio, z polskimi głosami. Dzięki niemu pozostaję blisko polskiej duszy. Nie słucham radia bez przerwy, bo cisza stała mi się szczególnie bliska, ale zdarza się, że w domu radio gra. Mam też kilka ulubionych audycji, które zwykle towarzyszą mi podczas pracy artystycznej. Przepadam na przykład za "Sejsmografem" Kingi Krasuskiej w Radiu Nowy Świat — to nocne radio, które, choć inne, jest dla mnie jakąś kontynuacją audycji Tomasza Beksińskiego. Podobnie jest z polskojęzycznymi podcastami. To wszystko są latarnie, które pozwalają żeglować bliżej domu - polskich korzeni. 

Nie zmienia to oczywiście faktu, że od ponad dwudziestu lat to Anglia jest moim domem. Chyba przyszedł już czas, żeby napisać o życiu na emigracji — może w niedalekiej przyszłości. A póki co, raz jeszcze: dobrych świąt. 

One of my recent listening immersions was a podcast about lighthouses, The Last Sweeping Beams, prepared by Helen Mort for the BBC. This story became the spark for today's post.

We live in a time when working lighthouses are fully automated, and the former dwellings of lighthouse keepers—both in England and across the world—are giving way to tea rooms and cafés . Yet something more is changing: the long, revolving beam of the lighthouse is being replaced by a pulsing LED light.

For sailors, there is said to be little difference—the pulsing light, powered by solar batteries during the day, is just as effective, while also more efficient and environmentally friendly. But for those who live in the vicinity of lighthouses, the difference is palpable. It is said that lighthouses lose something of their romance, their particular enchantment, much as the villages and small towns once swept at night by the long arc of their light.

In Helen Mort's account, we hear that lighthouse keepers, with their light, were the beating heart of the lighthouse—keeping watch during storms over lost ships and their crews. Those hearts have  been torn from the towers. The old lighthouses have always been a source of inspiration for artists, especially for writers and poets, who often saw in them a magical object, whose light could carry one into another dimension.

I smile, because I once wrote a fairy tale in which the beam of a lighthouse carried its characters into another world, far beyond the horizon. Lighthouses are also a powerful metaphor for guidance—for something that shows the way and helps us avoid disaster. Such lighthouses can be found in the pens of writers; some books are particularly important to me, and among the authors I have discovered recently, the one who shines most clearly as a lighthouse-figure is Béla Hamvas.

Another lighthouse of great importance to me is the podcast K3: Podcast o dobrym życiu by Dariusz Bugalski, whose reflections helped me endure my own private storms.

Yes—the lighthouse, the keeper, the long beam of light—all of these seduce with their meanings, both real and imagined. In the BBC podcast, moving poems about lighthouses and lighthouse keepers were read aloud.

And although I know that lighthouses were created for seafarers, and that this is their sole and fundamental purpose, I cannot resist asking myself: will the pulsing LED light of the lighthouse be enough to inspire future generations of artists? Will it still possess the power to carry literary characters into other dimensions?

Piotr rightly observed that if such a pulsing light is designed with care—given time to glow and to fade—it, too, may have its own kind of charm. Yet I take advantage—perhaps of one of the last opportunities—and draw the lighthouse with its long beam of light, a beam that remembers the beating hearts of the keepers.

As always, I share my drawing—and, with Easter just around the corner, I wish you warm and gentle time.

pssstt...

There is one more lighthouse that, in exile, is especially important to me — red and white — Polish-language radio, with Polish voices. Through it, I remain close to the Polish soul. I don't listen to the radio all the time, because silence has become particularly dear to me, but there are moments when it plays in the background at home. I also have a few favourite programmes that usually accompany me during my artistic work. I'm especially fond of "Sejsmograf" by Kinga Krasuska on Radio Nowy Świat — a night-time broadcast which, although different, feels to me like a continuation of Tomasz Beksiński's programmes. It's similar with Polish-language podcasts. All of these are lighthouses that allow me to sail closer to home - my Polish roots.

This does not, of course, change the fact that for over twenty years now, England has been my home. Perhaps the time has come to write about life in exile — maybe in the near future. For now, though, once again: wishing you a joyful Easter. 

K